Onweer heeft me altijd gefascineerd. Eerst als kind was ik er doodsbang voor, later als weeramateur in de jaren 80 kon ik er niet op wachten. En dat sloeg nog verder om, want ergens tussen 1990 en 1993 verzorgde ik samen met een medeweeramateur uit Zeeland de onweersrubriek van Weerspiegel, het blad van de Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie.
Naast enkele zware onweders uit ongeveer 1975, mei 1979 en september 1983 herinner ik mij vooral uit de periode 1987-1995 veel en soms gevaarlijke onweersactiviteit. Eigenlijk is het deze eeuw totaal niets met het onweer. Af en toe een koufrontje en een onweersklap, dat is het wel. Kennelijk is in het nieuwe warmere klimaat er minder onweer.
Zaterdag 19 september 1987
Dat was op 19 september 1987 wel anders. Ik woonde toen in Beverwijk waar ik weeramateur was. Ik werkte bij Hoogovens en had sinds een maand of negen een auto. Een Datsun/Nissan Sunny coupe, sportief model en met een gigantische rookpluim als ik gas gaf. Immers ik was als beginnende autorijder natuurlijk geflest door de garage en moest na elke tankbeurt ook 2 liter olie erbij doen.
Op deze zaterdagavond 19 september 1987 reden wij naar Hedel. Daar woonde een oom die vierde dat hij 25 jaar bij de zaak was. Tegenwoordig krijg je van je toevallig aanwezige carrouselcarrièredirecteur een handje en een glimlach, maar bij mijn oom werd een heel restaurant in de buurt van Kerkdriel afgehuurd en een groot feest gegeven.
In mijn Nissan had ik mijn ouders zitten en mijn zus. Die laatste moest bij een feestje in Rijsenhout worden afgezet. Mijn broer en de rest van de familie reden met eigen wagens. Weerkundig was het saai, leek mij. Er was iets met een naderend warmtefront en dat betekent doorgaans gestage regen. Rond 23 uur liep ik naar buiten. Mijn nichtje was bij me. Terwijl we in de donkere tuin stonden, begon het te weerlichten in zuidwestelijke richting. Dat kon ik niet verklaren.
Het feest kwam tot een eind en ik stapte met mijn ouders in de auto. We reden terug naar de A2 richting Zaltbommel. Direct voor ons zagen we overal felle bliksemflitsen inslaan. Nu zit je in een auto wel veilig, maar was ik er niet helemaal gerust op, omdat ik net eerder die week een foto had gezien dat de bliksem in staat was geweest een auto compleet op te blazen. Nadat we de Waal waren overgestoken, nam de regen flink toe. Het verkeer ging langzaam rijden en hier en daar werd er langs de kant van de weg gestopt. Steeds vaker zag ik auto’s stilstaan in de stromende nachtelijke regen langs de snelweg.
Volgens de onweersredactie van Weerspiegel was er op dat moment sprake van een soort Ostgewitter uit het westen. De onweersbuien waren ontstaan voor het traag optrekkende warmtefront en bleven in dit gebied voor het warmtefront actief. Het was een onweer dat als zwaar, zeer zwaar en extreem zwaar door de waarnemers in Utrecht en Gelderland werd omschreven.1
Schuilen bij Beesd
Ik besloot ook te stoppen, niet langs de snelweg, maar bij een viaduct. Ik weet niet meer waar het precies was, maar herinner mij dat het bij de afslag Beesd was. Hier stonden we enige tijd stil, te wachten totdat het onweer minder werd. Achteraf was de familie in de andere auto’s gestopt ter hoogte van Utrecht voor het onweer.
Na een 15 tot 20 minuten werd het minder zwaar en werd de reis voortgezet. We passeerden Utrecht waar het rustig was en reden bij Breukelen toen overal weer felle bliksems zichtbaar waren. Bij Vinkeveen verlieten we de snelweg, om via de onmogelijk N201 naar Rijsenhout te gaan, waar mijn zus was.
Stoppen bij Mijdrecht
Opnieuw kwamen we in een krachtige onweerbui terecht. Het was ondertussen zondag 20 september geworden. We stopten bij een gesloten benzinestation, dat ik achteraf herken als de Shell bij Mijdrecht langs de N201. Hier zaten we midden op het platteland, terwijl overal de bliksem om ons heen neersloeg. Je zag de ontladingen boven uit de lucht komen en in de buurt inslaan. Ondertussen regende het flink door. Ook hier werd het na een kwartier rustig, waarna de reis werd doorgezet richting Rijsenhout.
In Rijsenhout was weinig aan de hand en zagen we nog war geflits richting het oosten. Via de A4 en A9 (De afsnijding met de A5 bestond nog niet) kwamen we aan in Beverwijk. Volgens een bevriende weeramateur was de hele avond sprake geweest van doodsaaie stratusbewolking en flink weerlicht in het zuidoosten.
Deze autoreis op 19 september 1987 was voor mij een vuurdoop. Enkel jaren later ben ik in de provincie Utrecht gaan wonen, waar met name in jaren 90 nog vaker zwaar onweer meemaakte. Van de 21e eeuw kan ik mij weinig bijzonder onweer herinneren.
- Weerspiegel 1987-11, onweersrubriek september 1987 (H. v.d. Star en J. Wilmer) ↩︎